Sunum: Yeme Bozukluklarında Şema Terapi Uygulamaları

Kilo kaybı ve beden algısının bozulmasının yanı sıra birçok dinamiği de içinde bulunduran anoreksiya nervozada ayrılma-bireyselleşme sürecindeki zorluklar, nesne ilişkilerinin uygun bir biçimde içselleştirilememesi, fazla kontrolcü ve çatışma çözmede yetersiz aile yapısı gibi çalışılması gereken birçok etiyolojik faktör bulunmaktadır. Bu bağlam içerisinde işlevsel olmayan kişilik örüntülerinin de belirginleştiği bir klinik tabloda izlenen anoreksiya nervoza, çoğu zaman ergenlik döneminde ortaya çıkması nedeniyle ergenlik dönemi psikopatolojisi olarak da ele alınmayı hakeder. Tüm bu süreçler göz önünde bulundurularak anoreksiya nervozanın altında yatan şema örüntülerinin anlaşılması ile hastanın fenomenolojik özellikleri gözden kaçmaz ve tedavi planı kapsamlı olarak gerçekleştirilebilir. Bu çerçevede tüm bu ihtiyaçlara karşılık vermeye imkan tanıyan Şema Terapinin süreç boyunca gerçekleştirilen uygulamalarına yönelik bilgiler aktarmıştır. Bu yazının fikri hakları Psk. Dr. Ece Ataman Temizel yazarına aittir. Ankara Psikolog

Şema Terapi, Jeffrey Young (1990)’ın oluşturduğu ve Young, Kolosko ve Weishaar (2003) tarafından geliştirilen, özellikle karmaşık kişilik ve kişiler arası örüntüler sergileyen hastalar için bilişsel, yaşantısal ve davranışsal örüntüleri kırma müdahalelerini bütünleştiren ve etkinliği birçok çalışma ile kanıtlanmış bir tedavi yaklaşımıdır. Şema Terapi, çocukluk çağı meselelerine eğilir ve terapötik ilişkiyi ön plana çıkarırken, erken dönem uyum bozucu şemaları ve işlevsel olmayan şema modlarını tanımlayarak hastanın yaşadığı sorunların formülasyonunu oluşturur. Sağlıklı Yetişkin modun gelişmesini hedefleyerek çocukluk çağı boyunca geliştiği düşünülen uyum bozucu örüntülerin durdurulmasını sağlar. Şema Terapi, son zamanlarda çocuk ve ergenler için de kullanılan bir terapi yaklaşımı olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle şemaların oluşmaya devam ettiği ergenlik döneminde şemaları anlamak, görece daha erken bir dönemde şema oluşumuna müdahale etmek birçok psikopatolojide olduğu gibi Anoreksiya Nervozada da etkili bulunmaktadır. Kilo kaybı ve beden algısının bozulmasının yanı sıra birçok başka dinamiği de içinde bulunduran anoreksiya nervozada ayrılma-bireyselleşme sürecindeki zorluklar, nesne ilişkilerinin uygun bir biçimde içselleştirilememesi, fazla kontrolcü ve çatışma çözmede yetersiz aile yapısı gibi çalışılması gereken birçok etiyolojik faktör bulunmaktadır. Bu bağlam içerisinde işlevsel olmayan kişilik örüntülerinin de belirginleştiği bir klinik tabloda izlenen anoreksiya nervoza, çoğu zaman ergenlik döneminde ortaya çıkması nedeniyle ergenlik dönemi psikopatolojisi olarak da ele alınmayı hakeder. Tüm bu süreçler göz önünde bulundurularak anoreksiya nervozanın altında yatan şema örüntülerinin anlaşılması ile hastanın fenomenolojik özellikleri gözden kaçmaz ve tedavi planı kapsamlı olarak gerçekleştirilebilir. Bu çerçevede tüm bu ihtiyaçlara karşılık vermeye imkan tanıyan Şema Terapinin süreç boyunca gerçekleştirilen uygulamaları vaka örnekleriyle aktarılmıştır.

Anahtar kelimeler: şema terapi, anoreksiya nervoza, ergenlik.

Kaynaklar:

Young, JE (1990). Cognitive therapy for personality disorders: A schema-focused approach. Sarasota, FL: Professional Resource Press.

Young, JE, Klosko, JS ve Weishaar, ME (2003). Schema therapy: A practitioner's guide. New York, NY: The Guilford Press